Ζήλια

Ζήλια

Πίσω από κάθε εμπειρία του συναισθήματος της ζήλιας κρύβεται και μια μορφή έρωτα. Στην αρχαία ελληνική μυθολογία βρίσκουμε τις ρίζες και την ερμηνεία της. Σύμφωνα λοιπόν με τον αρχαίο έλληνα ιστορικό, τον Ησίοδο , (¨ΘΕΟΓΟΝΙΑ¨) ο ΕΡΩΣ, θεός της αγάπης και του πάθους, ήταν παιδί του ΧΑΟΥΣ, απ΄όπου γεννήθηκε ο κόσμος.

Πέρα από το να είναι θεός της αγάπης και του ερωτικού πάθους ο ΕΡΩΣ είναι ακόμη το σύμβολο της ένωσης του ανθρώπου με το περιβάλλον του. Εχει απεριόριστη εξουσία και κανείς δεν του ξεφεύγει, ούτε οι άνθρωποι, ούτε ακόμη και οι θεοί. Τα βέλη του μικρού θεού είναι άλλοτε θωπευτικά και υποσχετικά, και άλλοτε τρομακτικά, βασανιστικά και απειλητικά. Στην τελευταία περίπτωση η ζήλια μπορεί να είναι το πύον της ερωτικής λαβωματιάς.

Πολλές φορές η ίδια η ζήλια γίνεται ο σκηνοθέτης σεναρίων καχυποψίας και συνωμοσίας. Ο φόβος, ο θυμός, η εχθρότητα και η επιθετικότητα συχνά χρωματίζουν τη συμπεριφορά του ζηλόφθονου. Οι αποφάσεις που παίρνει, στην προσπάθεια άμυνάς του, τείνουν να είναι το ίδιο καταστρεπτικές και αποξενωτικές όσο και το ίδιο το συναίσθημα της ζήλιας.

Υπάρχει βασική διαφορά ανάμεσα στη φυσιολογική και την παθολογική ζήλια. Η πρώτη είναι πανανθρώπινο συναίσθημα και συχνά μεταμορφώνεται σε δημιουργικότητα και παραγωγικότητα. Οχι σπάνια, γίνεται άμιλλα και ανάπτυξη. Ακόμη μπορεί να οδηγήσει σε μια γενικότερη καλυτέρευση τόσο του εσωτερικού όσο και του εξωτερικού μας κόσμου.

Στην παθολογική της μορφή, η ζήλια γίνεται αρρώστια που μπορεί να φθάσει μέχρι και τα όρια της παράνοιας. Στο λεγόμενο ¨Σύνδρομο του Οθέλλου¨(από το ομώνυμο θεατρικό έργο του Σαίξπηρ), η σκέψη του ατόμου είναι διαρκώς πλημμυρισμένη από καχυποψίες και συνωμοτικά σενάρια. Ολη του η καθημερινότητα εστιάζεται στο να προσπαθεί να αποδείξει την ¨ορθότητα¨και ¨πραγματικότητα¨των υποψιών του (ή υπονοιών του).

Η σωματική και ψυχική του ενεργητικότητα καταναλώνεται σχεδόν ολοκληρωτικά σε λαβύρινθους αγωνίας, άγχους, τρόμου και μελαγχολίας.

Σε κάθε περίπτωση, η ζήλια είναι μαι σύγκρουση σχέσης τριών ατόμων (το γνωστό ¨τρίγωνο¨) . Κατά κανόνα , ο πάσχων (συνήθως γένους αρσενικού) είναι σε μια μακρόχρονη ερωτική σχέση, η οποία φαίνεται να ¨παραβιάζεται¨από κάποιον εισβολέα (πρόσωπο υπαρκτό ή και , μερικές φορές, φανταστικό).

Κάθε ένδειξη ενδιαφέροντος, ακόμη και η κατά συνθήκην ανθρώπινη ευγένεια, πυροδοτεί έντονες αντιδράσεις, που συχνά φτάνουν στην έκρηξη. Το άτομο νοιώθει προδομένο, βιασμένο, ξεγελασμένο. Πολλές φορές αρχίζει τις ¨έρευνες¨. Παγιδεύει τα τηλεφωνήματα, ψάχνει για τεκμήρια απιστίας (ακόμη και στα εσώρουχα της συντρόφου του!!), επιστρατεύει ιδιωτικούς ντετέκτιβ και φωτογράφους κ.ο.κ. Στην πραγματικότητα ναρκοθέτει την ίδια του τη ζωή. Η καθημερινότητα του γίνεται ένα απέραντο ναρκοπέδιο, ένας τόπος μυστηρίου, ένας Γολγοθάς. Δαγκώνοντας πιο πολύ από ότι μπορεί να μασήσει και να καταπιεί, πνίγεται ο ίδιος. Η κατάληξη είναι συνήθως τραγική.

Πέρα από διάφορες διαταραχές της προσωπικότητας και ψυχωσικά σύνδρομα που κρύβονται πίσω από την παθολογική ζήλια, ο αλκοολισμός είναι στην εποχή μας μια ακόμη σοβαρή αιτία της.

Ανεξάρτητα όμως από τη φύση της ψυχοπαθολογίας της, η θεραπευτική αντιμετώπιση της είναι, σχεδόν πάντα, αναγκαία. Μια πλατιά και βαθιά ¨συζήτηση¨με τον κατάλληλο ψυχίατρο μπορεί να ¨απομονώσει¨το ¨μικρόβιο¨και-γιατί όχι-να το ¨εξοντώσει¨.