Η Επόμενη Μέρα Ψυχολογική Πλημμύρα Μετά Την Καταιγίδα

Η επόμενη μέρα

Ψυχολογική πλημμύρα μετά την καταιγίδα

Φυσικές καταστροφές (όπως η πρόσφατη θεομηνία), διαφέρουν ελάχιστα στις σοβαρές και ανεξίτηλες ψυχολογικές τους επιπτώσεις από άλλες μορφές ¨βιασμού ¨του ανθρώπινου γένους. Διωγμοί και προσφυγιά, πόλεμοι και Κατοχή, σεισμοί και λιμοί, συλλήψεις και εγκλεισός σε στρατόπεδα συγκέντρωσης ή φυλακές, είναι γνώριμες εμπειρίες της ιστορίας μας.

Σύγχρονες προεκτάσεις τους: Οι απαγωγές και η ομηρία, οι ένοπλες ληστείες και η αεροπειρατεία, καθώς και η κάθε μορφής (νομιμοποιημένη ή μη) τρομοκρατία. Μια ευρύτερη ερμηνεία θα συμπεριλάμβανε στο ¨βιασμό¨και την κάθε λογής αντιλαϊκή νομοθεσία – κυρίως οικονομικής φύσεως!!! Με όλες τους τις παραλλαγές και μεταμορφώσεις, αποτελούν τα γενεσιουργά αίτια μιας κατ’εξοχήν σοβαρής ψυχιατρικής διαταραχής, της μετατραυμάτιας νεύρωσης- γνωστής και ως ψυχοτραυματικό σοκ.

Το μουδιασμένο βλέμμα τον πλημμυροπαθών, καθώς ακουμπούν πάνω στα συντρίμμια της καταστροφής , είναι συνήθως ο προάγγελος μια εφιαλτικής συνέχειας. Η επόμενη μέρα… Ενας ψεύτης ήλιος που φωτίζει την οδύνη και την αγωνία, τον θυμό και την απόγνωση που αποσβολώνει το ραγισμένο καθρέπτη της συναισθηματικής τους ισορροπίας, που παγώνει αντί να ζεσταίνει, κάθε τους ελπίδα. Τη συλλογικότητα της εμμπειράις διαδέχεται η μοναχικότητα του απολογισμού της. Είναι η αρχή ενός άλλου κατακλυσμού: του ψυχολογικού ακρωτηριασμού.

Πολλαπλά και πολύμορφα τα συμπτώματα της ψυχολογικής διαταραχής. Το αρχικό μούδιασμα των αισθήσεων ακολουθεί η έντονη ψυχοσωματική αναστάτωση και ο εκνευρισμός. Αϋπνίες , εφιαλτικά όνειρα, έντονες και αναπάντεχες εκρήξεις θυμού και βίαιης συμπεριφοράς, εναλλάσονται με αισθήματα κόπωσης, ανορεξίας και βαθιάς απελπισίας. Συχνή η αίσθηση του¨νοίωθω αβοήθητος¨που χειροτερεύει ραγδαία με κάθε καθυστέρηση ή κωλυσιεργία κρατικής και κοινωνικής παρέμβασης. Η λαϊκή ρήσις ¨Τα λόγια σου με χόρτασαν και το ψωμί σου φάτο¨συνοψίζει της ανεκπλήρωτες υποσχέσεις.

Αναβίωση των εικόνων της καταστροφής, ακόμη και με την παρέλευση μεγάλου χρονικού διαστήματος, που αναμοχλεύει τις μνήμες και γεννά δυσθυμία. Δεν λείπουν, όμως, και τα καθαρώς σωματικά συμπτώματα της ταχυπαλμίας, δύσπνοιας, τρεμούλας, πονοκεφάλων και μιας ευαισθητοποίησης του οργανισμού προς λοιμώξεις και άλλες βιολογικές κακουχίες. Κυρίαρχα, σε όλο αυτό το σκηνικό, τα συναισθήματα του φόβου, του άγχους και της μελαγχολίας.

Διεθνείς μελέτες ¨μετακαταστροφικών συνδρόμων¨έχουν επισημάνει ορισμένους παράγοντες, σημαντικούς και την επιτυχή αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών. Αμεση και έγκαιρη παροχή βοήθειας και υπηρεσιών τόσο υπό μορφή οικονομικο-στεγαστική όσο (και το κυριότερο) υπό μορφή ψυχολογικής υποστήριξης. Η τελευταία συνιστάται στην επι τόπου παρουσία και λειτουργία θεραπευτικών ομάδων ιατρικής και ειδικότερα ψυχιατρικής παρέμβασης και περίθαλψης. Διατήρηση της κοινωνικής συνοχής των πληγέντων, είτε υπό τη μορφή της ¨στενής¨οικογένειας ή υπό τη μορφή της ομάδας (δηλαδή την ¨πλατιά οικογένεια¨των παθόντων. Η τάση απομόνωσης των ¨αδύνατων και ευάλωτων¨μελών (όπως τα γυναικόπαιδα), έχει συνέπειες περισσότερο παθολογικές παρά ευεργετικές.

Αν σε συλλογικό επίπεδο τα θύματα φυσικών καταστροφών ¨καταντούν¨στατιστικοί αριθμοί για δημοσιονομική ανάλυση, σε προσωπικό επίπεδο παραμένουν ατομικές, ανθρώπινες τραγωδίες που χρήζουν άμεσης και μακρόχρονης ψυχολογικής θεραπείας.

Συχνά ο θεραπευτής καλέιται να καλύψει τα κενά κα τις ανεπάρκειες ενός ολόκληρου κρατικού μηχανισμού ψυχοολογικής μέριμνας. Προσπάθεια επίπονη και απομυζητική αλλά συνήθως ανακουφιστική και υποσχετική: Για μια λήθη και μία ελπίδα ανέγγιχτη από τη μνήμη της ¨επόμενης μέρας¨…