Κλιμακτήριος Και Μέση Ηλικία

Κλιμακτήριος και μέση ηλικία

Το παιχνίδι των λυγμών

Μια φθίνουσα θλίψη συνήθως συνοδεύει τα δυσάρεστα συμπτώματα της ορμονικής και αναπαραγωγικής έκλειψης των γυναικών. Μια παρόμοια, αν και συχνά ανομολόγητη αναστάτωση , συχνά σημαδεύει τη βιολογική παρακμή των ανδρών. Κοινός παρανομαστής και στις δύο περιπτώσεις η αναπόφευκτη κλιμακτήριος- φυσιολογικό φαινόμενο της μέσης ηλικίας.

Στην πλειοψηφία των γυναικών, η εμμηνόπαυση θα εμφανιστεί ανάμεσα στις ηλικίες των 45 και 55 ετών , εκτός των χειρουργικών περιπτώσεων (π.χ. ολική υστερεκτομή) που μπορούν να συμβούν σε οποιαδήποτε φάση. Η απότομη ελάττωση των ορμονών, πολλάκις οδηγείς σε βιολογικές και ψυχοσυναισθηματικές διαταραχές , που με τη σειρά τους εντείνουν προϋπάρχουσες σωματικές και ψυχολογικές ανακατατάξεις. Φόβοι και λαθεμένες αντιλήψεις ενίοτε χρωματίζουν τις γυναικείες συμπεριφορές, δημιουργώντας έτσι τη λαϊκή καρικατούρα: Αυτή της ευερέθιστης , νευρωτικής και απαιτητικής νοικοκυράς που ¨όλα της φταίνε¨.

Αν και στους άντρες , η απουσία εμμηνόπαυσης αφήνει περιθώρια μιας πιο ¨ομαλής προσγείωσης¨- τουλάχιστον σ΄ότι αφορά το βιολογικό μέρος- οι ψυχοδυναμικές αναταραχές είναι εξίσου, αν όχι και περισσότερο, προβληματικές: συχνές οι υπαρξιακές κρίσεις και οι αποκαρδιωτικοί – για πολλούς- απολογισμοί καριέρας και ατομικών επιτευγμάτων , που ενίοτε οδηγούν σε μελαγχολία και άλλων ειδών καταθλιπτικές διαταραχές.

Διάφορες θεωρίες χρησιμοποιήθηκαν κατά καιρούς σε μια προσπάθεια κατανόησης και ερμηνείας της κλιμακτηριακής κρίσης. Βιολόγοι και κοινωνιολόγοι, φιλόσοφοι και ψυχαναλυτές, φωτίζοντας τις αντίστοιχες πλευρές του προβλήματος, συμφωνούν ομόφωνα για την πολυπλοκότητα και πολυεδρικότητα του θέματος. Προεξάρχουσα η συμβολή του Αμερικανού ψυχαναλυτή E. Erickson που εντοπίζει την κρίση στην ανεπιτυχή διαπραγμάτευση του αναπτυξιακού σταδίου της μέσης ηλικίας.

Σύμφωνα με τον ίδιο ερευνητή, άτομα μέσης ηλικίας βρίσκονται αντιμέτωπα με δύο ακραίες τοποθετήσεις : από τη μια , η ανάγκη ψυχολογικής γειτνίασης και συναισθηματικής οικειότητας με τον ανθρώπινο περιβάλλον και από την άλλη η απομόνωση και η καταπίεση. Η ικανότητα επιλογής της πρώτης , ανοίγει δρόμους στη δημιουργικότητα και τη γαλήνη, ενώ η αποτελμάτωση στη μοναξιά, διαιωνίζει τη θλίψη και τους μοναχικούς λαβυρίνθους.

Παρά τις ευεργετικές παρεμβάσεις της βιολογικής ιατρικής (η ορμονική θεραπεία είναι ένα παράδειγμα επιτυχούς καταστολής κλιμακτηριακών φαινομένων στις γυναίκες) πολλοί και πολλές μεσήλικες παραμένουν εγκλωβισμένοι στο εξαντητικό παιχνίδι των λυγμών. Ο ψυχικός πόνος και η αγωνία του αύριο συχνά σωματοποιούνται, επηρεάζοντας έτσι αρνητικά τη βιολογική και ψυχική υγεία. Απόπειρες αυτό-ίασης με τη χρήση ηρεμιστικών και αλκοόλ, συχνά οδηγούν σε αδιέξοδα και πρόσθετες επιβαρύνσεις.

Στο ανταγωνιστικο, ατομικιστικό και έντονα καταναλωτικό περιβάλλον των δυτικών κοινωνιών, πολλοί μεσήλικες αναβιώνουν καθημερινά μια επαναλαμβανόμενη ¨κλιμακτηριακή κρίση¨, μια κρίση που , όχι σπάνια, έχει ξεκινήσει από νεαρότερη ηλικία.

Φαινόμενο που συχνά αποτελεί πρόκληση και πρόσκληση στην επιστήμη και την τέχνη την ψυχιατρικής, και ανακαλύψει και να διδάξει στους ενδιαφερόμενους νέους δρόμους και νέα ¨παιχνίδια¨: αυτά της χαράς και της δημιουργικότητας.