ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ

Μελαγχολία

Συνώνυμη με τον ανθρώπινο πόνο και ταυτόσημη με τις πλέον σοβαρές μορφές κατάθλιψης, η μελαγχολία διατήρησε πάντα μια ξεχωριστή θέση στην ιστορία της ανθρώπινης ψυχοσυναισθηματικής εμπειρίας. Ενέπνευσε ποιητές και πεζογράφους, συνθέτες και κινηματογραφιστές. Ανοιξε διάπλατα τις πόρτες της καλλιτεχνικής σύλληψης και δημιουργίας, αλλά και σφράγισε ερμητικά τη ζωή των πασχόντων.

Τα σκούρα χρώματα της είναι αντανάκλαση της απόγνωσης και της οδύνης, του μαρασμού και του πένθους του θανάτου, που συνήθως οφείλεται σε αυτοκτονία: Εσχατη χειρονομία βαθιάς απελπισίας, μοιραία απόπειρα δραπέτευσης από την τυραννία της θλίψης που παρατηρείται σε ποσοστά 15% των κλινικών περιπτώσεων.

Η σχέση της μελαγχολίας με της συνήθεις καθημερινές στεναχώριες είναι αρκετά παρεξηγημένη. Οι τελευταίες είνα συνήθως περαστικές και σχετικά ανώδυνες. Κτά κανόνα, ακολουθούν δυσάρεστα συμβάντα και η σοβαρότητα των γεγονότων που τις προκάλεσαν. Αν και μερικά από τα συμπτώματα τους (όπως η αϋπνία, η ανορεξία, η απώλεια βάρους και η ¨γενική μιζέρια¨) μοιάζουν με αυτά της μελαγχολίας, σπάνια χρήζουν ψυχιατρικής παρέμβασης.

Η λειτουργικότητα του ατόμου παραμένει συνήθως άθικτη και η εμπλοκή του σε ευχάριστες και δημιουργικές απασχολήσεις σχεδόν πάντα φέρνει και ένα κάποιο χαμόγελο ελπίδας και ευχαρίστησης.

Σε αντιδιαστολή, η μελαγχολία αποτελεί ¨επείγον ψυχιατρικό περιστατικό¨. Μαζί με τη σχιζοφρένεια είναι τα κατεξοχήν σοβαρά ψυχικά νοσήματα,που παραλύουν την ψυχοσυναισθηματική δραστηριότητα και αποδιοργανώνουν ολοκληρωτικά την ανθρώπινη δραστηριότητα. Οι νύχτες γίνονται δυσβάστακτες και εφιαλτικές. Οι ημέρες σκοτεινές και τυραννικές. Το ξημέρωμα φέρνει το δέος του επαναλαμβανόμενου ¨Γολγοθά¨,που διαπερνά κάθε προσωπική, κοινωνική ή επαγγελματική στιγμή. Η ίδια η ζωή μεταμορφώνεται από υπόσχεση σε απειλή. ¨Σαν μαι στάλα μελάνι σε μαντίλι¨η θλίψη απλώνει, όπως λέει και ο ποιητής. Και όλοι και όλα ταυτίζονται με την ¨αγωνία της ημέρας, που δεν ξέρει πών να πεθάνει¨.

Ανομολόγητη, τις περισσότερες φορές, η επιθυμία του πάσχοντος για ¨λύτρωση¨μέσα από το θάνατο. Πλημμυρισμένος από αβάσιμες ενοχές και τύψεις και πολιορκημένος από αυτοτιμωρητικές σκέψεις μετακινείται στα όρια της παραφροσύνης . Σ’ένα ταξίδι σιωπηλό, στις χώρες των σκιών, που συχνά περνά απαρατήρητο από φίλους και συγγενείς. Σε μια εύθραυστη ισορροπία τρόμου και παράδοσης, που μόνο, η άμεση ιατρική επέμβαση μπορεί να συγκρατήσει.

Μέχρι και πριν από μερικές δεκαετίες, η αντιμετώπιση των ασθενών από μελαγχολία περνούσε μέσα από τον εγκλεισμό τους σε άσυλο ή την παραπομπή τους σε πνευματικούς και πνευματιστές. Η απόδοση της μελαγχολίας σε δαιμονικές και σατανικές επιδράσεις ή σε υποτιθέμενες διαπράξεις ¨προπατορικών αμαρτημάτων ¨,¨δικαίωνε¨την εφαρμογή ύποπτων αλχημείων. Μια πρακτική που δεν είναι και πολύ σπάνια, ακόμη και σήμερα.

Η ανακάλυψη των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων και το φαφινάρισμα της ηλεκτροσπασμωδικής θεραπείας (του γνωστού ηλεκτροσοκ) επαναστατικοποίησαν την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της επιτυχούς θεραπείας της μελαγχολίας. Υποβοηθούμενες και από τις κατάλληλες ψυχοθεραπευτκές μεθόδους, έχουν χαρίσει το χαμόγελο και την αισιοδοξία σε εκατομμύρια πασχόντων. Ξανακάνοντας τη ζωή υπόσχεση και όχι πια απειλη…