Ναρκισσισμός ¨Αγάπα εαυτόν και ουχί αλλήλους¨

Ναρκισσισμός

¨Αγάπα εαυτόν και ουχί αλλήλους¨

Ανυποψίατος ο πρώτος σεξολόγος και γνωστός ψυχαναλυτής Havelock Ellis, άνοιξε το κουτί της Πανδώρας, στα τέλη του περασμένου αιώνα, εισάγοντας τον όρο ¨Ναρκισσισμός¨στο παγκόσμιο λεξιλόγιο. Δανειζόμενος από την αρχαία ελληνική μυθολογία, σκιαγράφησε προσωπικότητες και χαρακτήρες των οποιών ο έντονος αυτοθαυμασμός και η αυτοεστίαση, η αυταρέσκεια και ο εγωκεντρισμός, γίνονται φραγμός στις σχέσεις τους με το ανθρώπινο περιβάλλον και πηγή πόνου και δυστυχίας.

Γεννούν στους άλλους τα ίδια συναισθήματα και συμπεριφορές που οι ίδιοι κουβαλούν μέσα τους. Θυμός, επιθετικότητα, άγχος και κατάθλιψη είναι μερικά παραδείγματα. Οι διαπροσωπικές τους σχέσεις, συνήθως επιδερμικές και επιφανειακές, είναι κατά βάση καιροσκοπικές και αυτοεπιβεβαιωτικές. Η ανιδιοτέλεια και η δοτικότητα λείπουν παντελώς, αφήνοντας κυρίαρχη την εκμετάλευση και την καταπάτηση των συναισθημάτων του ανθρώπινου περίγυρου.

Υπερευαίσθητοι στην απόρριψή τους από τους άλλους, φθάνουν συχνά στον κατακερματισμό και στο νευρικό κλονιμό, όταν το περιβάλλον τους, κουρασμένο και απομυζημένο, ¨φέυγει για να σωθεί¨!!! Ακόμη και με την ίδια τους την οικογένεια είναι απόμακροι και απαιτητικοί, αναζητώντας διαρκώς το θαυμασμό και την πλήρη υποταγή.

Στις πιο ακραίες του μορφές, ο ναρκισσισμός ταυτίζεται με τον εγωισμό, δηλαδή με την διαρκή αναφορά στο πρώτο πρόσωπο και την τάση για περιαυτολογία και αυτοεγκωμιασμό. Στα αυτιά του και στη ψυχή του δέχεται μόνο την ηχώ αυτών που θέλει ν΄ακούσει και να νοιώσει. Ολες οι υπόλοιπες πραγματικότητες φιλτράρονται ώς παρασιτικές και βλαβερές.

Αν η εποχή μας είναι η γενικά του ακραίου ατομικισμού, τότε ο ναρκισσισμός είναι, για πολλούς, η βίζα εισόδου στην επιτυχία. Με πρόστιμα πολλές φορές δυσβάσταχτα και εξουθενωτικά: την αγεφύρωτη μοναξιά, τα ταξίδια στις φαντασιώσεις, το απόλυτο κενό. Που οδηγούν σε έντονες ψυχοσυναισθηματικές αναστατώσεις, με κυρίαρχα το άγχος, τη μελαγχολία και τις τάσεις αυτοκαταστροφής.

Ο αρχαίος μύθος μας δίνει συμπυκνωμένη την πεμπτουσία της υπολανθάνουσας ψυχοπαθολογίας. Ο πανέμορφος Νάρκισσος, ερωτοχτυπημένος από την ίδια του την ύπαρξη, πλανιέται απόμακρος και απλησίαστος, ανάμεσα στις θαυμάστριες του. Μία από τα θύματά του, η νύφη Ηχώ, μη αντέχοντας την σκληρότητα και τον εγωκεντρισμό του, πεθαίνει από ερωτικό μαρασμό. Η θεά Αφροδίτη, εκδικούμενη το θάνατό της, φέρνει τον Νάρκισσο, αντιμέτωπο με τη διαφάνεια του, καθώς καθρεπτίζεται στα νερά ενός ποταμού.

Συγκλονισμένος από το θέαμα, πνίγεται στη ροή των εικόνων του. Στο ίδιο σημείο, φύτρωσε το ομώνυμο λουλούδι-γνωστό και ως ασφόδελος. Η σύντομη ζωή του τελευταίου (ανθίζει για λίγες μέρες μόνο), θυμίζει το εφήμερο της ομορφιάς αλλά και του ¨αυτοερωτισμού¨του ανθρώπινου γένους.

Αν και κάποιος βαθμός ναρκισσισμού θεωρείται υγιής, αν όχι και απαραίτητος για την ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης και ¨αυτοπεποίθησης μας, οι όροι του σύγχρονου ¨κοινωνικού παιχνιδιού¨έχουν σημαντικά αντιστρέψει τις εύθραυστες ισορροπίες: Η παθολογία του χθές μεταμορφώθηκε σε προσαρμογή στο σήμερα. Δημιουργώντας μια καινούργια ισορροπία τρόμου και ψυχοσυναισθηματικών αναταραχών.

Οι πάσχοντες από παθολογικό ναρκισσισμό σπάνια αναζητούν ανακούφιση και ίαση μέσα από ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες-τις μόνες αποδεδειγμένα αποτελεσματικές μορφές ψυχιατρικής παρέμβασης. Συνήθως, ψάχνουν τον καθησυχασμό μέσα από το αδιάκοπο κυνηγητό πρόσκαιρων και βραχύβιων σχέσεων. Σε πολλές περιπτώσεις, είναι οι σύντροφοι τους που αναζητούν ψυχολογική υποστήριξη και θεραπεία. Ισως και την ¨άδεια¨να σταματήσουν να παίζουν, για το μοντέρνο Νάρκισσο, το ρόλο της νύφης Ηχούς.