Σχιζοφρένεια

Σχιζοφρένεια

Οταν η βιολογία συναντά την κοινωνία

Στη χαλαρή χρησιμοποίηση του, ο όρος σχιζοφρένεια έχει μι ελευθεριότητα γλωσσικής και κοινωνικής κίνησης, που συνήθως αντανακλά το αλλοπρόσαλλο, αντιφατικό και συχνά ακατανόητο των καιρών μας. Εκφράσεις όπως ¨ο κόσμος έχει τρελαθεί¨ή ¨έχουμε γίνει όλοι μας σχιζοφρενείς¨, τείνουν να ταυτίσουν το παράλογο πολλών κοινινικο-οικονομικο-πολιτικών συμβάντων με μια μαζική επιδημία σχιζοφρενικής ψύχωσης. Αντίληψη που ίσως να μην απέχει και πολύ από την αλήθεια.

Η ίδια η ιστορία του όρου και της πάθησης αφήνει πολλά περιθώρια για παρόμοιες ερμηνείες : Αξιοπερίεργη λοιπόν η σπανιότητα, αν όχι η απουσία της, πρίν από τον 18ο αιώνα δηλαδή πριν από την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης, που, ως γνωστόν, καθόρισε αποφασιστικά την ανθρώπινη ιστορία μέχρι σήμερα.

Η αρχική ονομασία ¨πρώιμη άνοια¨, που δόθηκε από τον Γάλλο ψυχίατρο Morel του 1856, γρήγορα μεταλλάχθηκε στον όρο σχιζοφρένεια από τον Ελβετό ομόλογό του E. Bleulez. Ο τελευταίος, δανειζόμενος τη λέξη από τη γλώσσα μας )που ετυμολογικά σημαίνει ¨κομμάτιασμα του νου¨), συνόψισε τηλεγραφικά την ίδια την πεμπτουσία της εν λόγω ψυχικής ασθένειας.

Απο ιατρική άποψη, η σχιζοφρένεια είναι μια πολύ σοβαρή ψυχική διαταραχή με βαθιές επιπτώσεις στη σκέψη, το συναίσθημα, την αντίληψη και τη συμπεριφορά των πασχόντων. Συνήθως προσβάλλει άτομα νεαράς ηλικίας και μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις πρωτοεμφανίζεται σε μεσήλικες και υπερήλικες. Στην τελευταία μάλιστα περίπτωση, η μετονομασία της σε παραφρένεια ίσως και να υποδηλώνει τη σχετικά ¨καλοήθη¨μορφή της σ’αυτή την ηλικία.

Τα συμπτώματά της άλλοτε ¨πλούσια¨ στην εμφάνισή τους και άλλοτε ¨πτωχικά¨και διακριτικά. Στην πρώτη περίπτωση συγκαταλέγονται: Διαταραχές σκέψης, όπως παραλήρημα και έμμονες ιδέες (ο πάσχων πιστεύει πως είναι στόχος ή θύμα κάποιας συνωμοσίας ή πως είναι ο εκλεκτός και ο απεσταλμένος μιας υπερφυσικής δύναμης) . Διαταραχές του συναισθήματος με κυρίαρχη την άμβλυνση ή ακόμη και την παντελή απουσία κάθε συναισθηματικής έκφρασης ή αντίδρασης- κάτι σαν κέρινο προσωπείο. Διαταραχές της αντίληψης σε προεξάρχουσες τις κάθε είδους ψευδαισθήσεις-ακουστικές, οπτικές, οσφρητικές, γευστικές και οπτικές. Πιο συνηθισμένες, οι αλλόκοτες και συνήθως απειλητικές φωνές που καταδιώκουν τον ασθενή όπου και να βρίσκεται.

Στη δεύτερη περίπτωση, δηλαδή σ’αυτή της ¨φτώχειας των συμπτωμάτων, περιλαμβάνονται φαινόμενα κοινωνικής απόσυρσης και απεμπλοκής. Ο πάσχων χάνει κάθε ενδιαφέρον, σέρνοντας τη σκιά του εαυτού του σε μια μοναχική και απομονωμένη ζωή.

Αν στις παλαιώτερες εποχές η σχιζοφρένεια εθεωρείτο ο ¨καρκίνος¨του πνεύματος και της ψυχής (λόγω του κακοήθους και ανίατου της φύσης του), οι τελευταίες δεκαετίες στάθηκαν περισσότερο ελπιδοφόρες. Η ανακάλυψη των αντιψυχωσικών (ή νευροληπτικών ) φαρμάκων στη δεκαετία του ’50, άλλαξε ριζικά την πορεία της νόσου αλλά και τη ¨μοίρα¨των πασχόντων. Ηταν η αρχή της αποασυλοποίησης, της εξόδου δηλαδή των ασθενών από τα χρόνια ψυχιατρικά ιδρύματα και η επανένταξή τους στην ανθρώπινη καθημερινότητα. Σημαντικότατο ρόλο στην εν λόγω διαδικασία έπαιξε η οικογενειακή παρέμβαση και η κοινωνική θεραπεία. Η πρώτη αποσκοπεί στην εκπαίδευση και προσαρμογή των στενών συγγενών και η δεύτερη στην αποδοχή και συφμιλίωση του πάσχοντος και το πλατύτερο περιβάλλον. Κοινός στόχος και των δύο, η μείωση της συναισθηματικής έκτασης, της κριτικής και της απόρριψης-παραγόντων που ενοχοποιούνται στις περιπτώσεις υποτροπής ή έξαρσης της νόσου.