Χωρισμός

Χωρισμός και πένθος

Αν και ο κάθε χωρισμός (είτε μέσω θανάτου είτε μέσω διαφωνιών, συγκρούσεων, ρήξεων κ.ο.κ) αποκτά σχεδόν πάντοτε ¨δημόσιες¨διαστάσεις, το πένθος που ακολουθεί είναι, συνήθως, μια υπόθεση αυστηρά ιδιωτική. Και παρόλη την ένταση και σοβαρότητα των ψυχοσυναισθηματικών διαταραχών που δημιουργεί, ο χωρισμός και το πένθος του είναι διεργασίες απόλυτα φυσιολογικές. Μόνος σπάνια μπορεί να μετατραπεί σε μια χρόνια παθολογική κατάσταση. Και δεν είναι τυχαίο το γεγοντός πως η θνησιμότητα στα δύο πρώτα του πένθους αυξάνεται σημαντικά ανάμεσα στους πενθούντες συγκριτικά με τον υπόλοιπο πληθυσμό. Οι αιτίες είναι κατεξοχής καρδιαγγειακές, κάτι που δικαιολογεί και τον ρομαντικό όρο ¨το σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς¨.

Στον κύκλο της ζωής, ρήξεις και χωρισμοί είναι αναπόσπαστα κομμάτια της ανάπτυξης και ωρίμανσής μας. Η ίδια η γέννα είναι η πρώτη εμπειρία αυτού που ο Γερμανός ψυχναλυτής (και μαθητής τους S.Freud) Otto Rank ονόμασε ¨το πρωταρχικό τράυμα του ανθρώπου. Στο κλάμα του νεογέννητου βρέφους βρίσκεται η εμπειρία του πόνου του χωρισμού του από το σώμα της μητέρας.

Η ζωή, λοιπόν, ξεκινά με ένα χωρισμό και ένα πένθος. Και είναι σημαντικό το γεγοντός πως ΚΑΝΕΝΑΣ ΜΑΣ δεν θυμάται εκείνο το πρώτο κλάμα, ενώ αρκετοί μπορούν και φέρνουν στη μνήμη τους κατοπινές παρόμοιες συναισθηματικές εμπειρίες της νηπιακής και παιδικής τους ζωής!! Αυτή η μόνιμη ¨αμνησία¨ίσως να είναι, σε κάποιο βαθμό, το αποτέλεσμα μιας ασυνείδητης προσπάθειας λησμονιάς του πόνου που σημαδεύει τη ζωή όλων μας.

Μια διαφοροποίηση του χωρισμού είναι απαραίτητη: Στον εκούσιο χωρισμό οι διαδικασίες του πένθους είναι μάλλον σύντομες και πολλές φορές εξαιρετικά συνοπτικές.

Αντιμέτωποι, όμως, με την ακούσια μορφή του, είτε σαν απειλή χωρισμού είτε σαν τετελεσμένο γεγονός, οι αντιδράσεις μας γίνονται αρκετά περίπλοκες και χρονοβόρες. Συνήθως, η συναισθηματική μας αντίδραση περιλαμβάνει τρεις φάσεις: Τη ¨διαμαρτυρία¨, την απόγνωση (ή την απελπισία), για να καταλήξει-καλώς εχόντων των πραγμάτων- σε μια σχετική συναισθηματική ¨ανοσία¨και λησμονιά. Μια αποδέσμευση απελευθέρωση.

Παράλληλα με τις προαναφερθείσες φάσεις, το πένθος κάθε χωρισμού (και πολύ περισσότερο αυτό του θανάτους κοντινών μας ανθρώπων), περνά μέσα από διαδικασίες μακρόχρονες και έντονα οδυνηρές! Τα στάδια του αρχικού μουδιάσματος και δυσπιστίας, διαδέχονται αυτά του άγχους και της βαθιάς θλίψης… Αρκετές φορές, συναισθήματα ενοχής ή ακόμη και μια προσπάθεια ¨παζαρέματος¨με το γεγονός του αποχωρισμού είναι συνηθισμένα φαινόμενα.

Περιληπτικά, τέσσερα είναι τα βασικά καθήκοντα που πρέπει να ¨εκπληρώσει¨το άτομο που βιώνει το χωρισμό και το πένθος. Πρώτον, η αποδοχή της σκληρής πραγματικότητας της απώλειας παρά και ενάντια στην τάση της άρνησης του γεγονότος και του ¨παζαρέματος¨. Δεύτερον, η εμπειρία και η αναβίωση του πόνου του χωρισμού. Τρίτον, η προσαρμογή στην απουσία του εκλιπόντος.Τέταρτον , η συναισθηματική απόσυρση και η ¨επένδυση¨σε μαι νέα σχέση.

Οποιόδηποτε ¨μπλοκάρισμα¨των διαδρομών του πένθους μπορεί να οδηγήσει σε χρονιότητα και χρήζει ψυχολογικής παρέμβασης. Η τελευταία κατ’εξοχής αποσκοπεί στη δευκόλυνση και την, όσο το δυνατός, ανεμπόδιστη πορεία του.

Ο χωρισμός και το πένθος δεν είναι αρρώστιες που χρειάζονται θεραπεία. Είναι πολύ μοναδικές φάσεις της πανανθρώπινης εμπειρίας, του κύκλου της ζωής, που απαιτούν κατανόηση, συμπόνια και ψυχολογική υποστήριξη και το κυριότερο: πίστωση χρονου.